Deprem Sonrası Göçün Sivil Toplum Kuruluşları Üzerine Etkileri Çalıştayı Özet Raporu

Malatya Valiliği, Malatya Büyükşehir Belediyesi, Malatya Kent Konseyi, İnönü Üniversitesi, Malatya Turgut Özal Üniversitesi ve TÜİK Malatya Bölge Müdürlüğü iş birliğiyle düzenlenen 'Deprem Nedenli Göçün Malatya İline Etkileri' çalıştay dizisinin son oturumu, 'Deprem Sonrası Göçün Sivil Toplum Kuruluşları Üzerine Etkileri' başlığıyla gerçekleştirildi.

Sivil toplum kuruluşu temsilcileri, muhtarlar, kamu kurum ve kuruluş temsilcileri ile akademisyenlerin katılımıyla gerçekleştirilen çalıştayda; deprem sonrası göç sürecinin STK'ların çalışma alanlarına, kent yaşamına ve toplumsal dayanışma mekanizmalarına yansımaları kapsamlı biçimde ele alındı.

İletişim, Koordinasyon ve Bürokratik Süreçler
Çalıştayda, deprem sonrası süreçte kamu kurumları ile sivil toplum kuruluşları arasında iletişim ve koordinasyonun zayıfladığına dikkat çekildi. STK'ların kamu kurumlarıyla temas kurmakta zorlandığı, karar alma ve uygulama süreçlerine yeterince dahil edilmediği veya dahil olmadığı ifade edildi. Saha çalışmalarında yaşanan izin, alan tahsisi ve teknik sorunların STK'ların hareket alanını daralttığı ve bununla birlikte uluslararası fonların etkin biçimde kullanılamadığı belirtildi.

STK Yapısında Nitelik Kaybı ve Kurumsal Sorunlar
Depremde hizmet binaları yıkılan veya kullanılamaz hle gelen birçok STK'nın faaliyetlerini sürdürebilecekleri meknlara erişimde ciddi sorunlar yaşadığı belirtildi. Geçici kullanım alanlarının hem sayısal hem de nitelik açısından yetersiz kaldığı, dağıtım süreçlerinde ise işbirliği eksikliğinden kaynaklı sorunlar yaşandığı belirtildi.

Malatya'da çok sayıda dernek bulunmasına rağmen büyük bir bölümünün aktif olmadığı, sahada etkili biçimde çalışan STK sayısının sınırlı kaldığı belirtildi. Bazı STK'ların tabela derneği niteliğinde olduğu, bazılarının ise kuruluş amaçlarından uzaklaşarak siyasallaştığı veya kişisel ikbal için kullanıldığı, bu durumun sivil toplumun güvenilirliğine zarar verdiği, sivil toplumun kamu nezdindeki etkisini azalttığı ve toplumsal fayda üretme kapasitesini sınırlandırdığına dikkat çekildi.

Etik Konular, Fahiş Fiyatlar ve Kent Algısı
Deprem sonrası süreçte kentte ortaya çıkan fahiş fiyat uygulamalarının, halkın Malatya'ya geri dönüşünü zorlaştırdığı ve ekonomik toparlanma sürecini olumsuz etkilediği dile getirildi. Bu durumun, toplumsal güven duygusunu zayıflattığı ve kentle kurulan aidiyet bağını zedelediği ifade edildi.
Çalıştayda, deprem sonrası özellikle eğitimli ve nitelikli nüfusun kentten ayrılmasının Malatya açısından önemli bir sosyal ve demografik kayıp oluşturduğu dile getirildi. Sosyal medyada yer alan olumsuz paylaşımların şehir algısını zedelediği, bu durumun geri dönüş motivasyonunu zayıflattığına dikkat çekildi.

STK-Yerel Yönetim İş Birliği ve Katılımcılık
Çalıştayda, STK'ların karar alma süreçlerine yeterince dhil edilmemesinin, yerel sorunların çözümünü zorlaştırdığı ifade edildi. STK'ların yerel halkla kurduğu güçlü bağ sayesinde, yerel yönetimlerin ulaşmakta zorlandığı alanlarda önemli bir rol üstlenebileceği belirtildi.

Öne Çıkan Çözüm Önerileri:
• Sivil toplum kuruluşlarının sahaya hkim, esnek ve çözüm odaklı yapıları ile yerel yönetimlerin kurumsal gücünün birlikte değerlendirilmesi,
• Katılımcılık, şeffaflık ve iş birliği temelinde güçlü bir yönetişim modelinin hayata geçirilmesi,
• Kentsel dönüşüm, ulaşım ve altyapı gibi büyük ölçekli projelerde STK görüşlerinin sistematik biçimde alınması,
• Meslek odaları ve ilgili STK'lar aracılığıyla 'enflasyon ahlakı' konusunda toplumsal sorumluluk bilincini güçlendirecek çalışmalar yürütülmesi,
• Benzer amaçlarla faaliyet gösteren STK'ların birleşerek güçlenmesi, şeffaf ve proje üreten yapılar hline gelmesi,
• Nitelikli iş gücünün geri dönüşünü teşvik edecek eğitim, barınma ve sosyal imknların iyileştirilmesi ve kentte yürütülen iyileşme çalışmalarını görünür kılan, umut odaklı bir iletişim dilinin benimsenmesi,
• STK'ların sürdürülebilir biçimde faaliyet gösterebilmesi için belediyeler tarafından ortak kullanım esasına dayalı çalışma alanları, ofisler ve toplantı salonlarını içeren STK yerleşkelerinin oluşturulması,
• Valilik ve belediyeler bünyesinde STK'larla ilişkileri yönetecek sürekli ve aktif birimlerin kurulması, kamu kurumları ile STK'lar arasında düzenli ve şeffaf bir iletişim zemini oluşturulması
• STK'ların devletten sürekli yardım bekleyen yapılar olmaktan çıkıp, proje üreten ve kendi kaynağını oluşturan bağımsız yapılar haline gelmesi.
• Malatya'nın gelişimine katkı sunulması için STK'ların yaptığı çalışmalarda toplumsal bilinç oluşturulması amacıyla Kent Konseyleriyle beraber hareket edilmesi